Ben kurulumu Ubuntu 10.10 sunucu üzerinde yaptım, diğer Ubuntu sürümleri ve GNU/Linux dağıtımları da muhtemelen benzer mantıkla çalışıyor olacaklardır.

• sudo apt-get install dnstools bind9 komutuyla paket deposundan BIND9 ve ihtiyaç duyabileceğimiz DNS araçlarını ediniyoruz.
• Alan adı servisi aldığımız sitenin paneline giriyoruz, bu panelde mutlaka nameserver oluşturmakla ilgili bir bölüm vardır. Bizim durumumuzda bu ns1.benimsitem.com ve ns2.benimsitem.com şeklinde olabilir, IP adreslerini sunucunuzun IP adresi -veya daha profesyonel bir yaklaşım için, DNS için ayırdığınız ayrı bir makinenin IP adresi- olarak ayarlıyoruz.
• BIND9 kurulduğuna göre, şimdi ayarlamaları yapabiliriz. /etc/bind/named.conf.local dosyasını istediğimiz bir metin düzenleyici ile açıyoruz, ben nano kullandım.

Örnek ayarlama şu şekilde olabilir:

//
// Do any local configuration here
//

// Consider adding the 1918 zones here, if they are not used in your
// organization
//include “/etc/bind/zones.rfc1918″;

zone “benimsitem.com” {
type master;
file “/etc/bind/db.benimsitem.com”;
};

 

• Buradaki benimsitem.com kısımlarını kendi sitenize göre ayarlıyorsunuz.
• Şimdi /etc/bind/db.benimsitem.com adında bir dosya oluşturuyoruz, örnek ayarlama:

$TTL    604800
@       IN      SOA     ns1.benimsitem.com. root.benimsitem.com (
2011082001 ; Serial
604800 ; Refresh
86400 ; Retry
2419200 ; Expire
604800); Negative Cache TTL
;
@       IN      NS      ns1
IN      NS      ns2
IN      MX      10 ASPMX.L.GOOGLE.COM.
IN      MX      20 ALT1.ASPMX.L.GOOGLE.COM.
IN      MX      20 ALT2.ASPMX.L.GOOGLE.COM.
IN      MX      30 ASPMX2.GOOGLEMAIL.COM.
IN      MX      30 ASPMX3.GOOGLEMAIL.COM.
IN      MX      30 ASPMX4.GOOGLEMAIL.COM.
IN      MX      30 ASPMX5.GOOGLEMAIL.COM.
IN      A       123.456.789
ns1     IN      A       123.456.789
ns2     IN      A       123.456.789
www     IN      A       123.456.789
ftp     IN      A       123.456.789
mail    IN      CNAME   ghs.google.com.

Şimdi buradaki ayarlamaya göre ns1 ve ns2 adında iki nameserverimiz olacak, root.benimsitem.com yazan kısım aslında DNS tarafından root@benimsitem.com gibi bir e-posta adresi olarak algılanıyor, siz bunu kendi isteğinize göre info.benimsitem.com gibi yapabilirsiniz. Bu ayarlamada GMail için e-posta ayarlarını örnek verdim, sizin kendiniz için bunu düzenlemeniz gerekiyor (MX ile başlayan kayıtlar), www, ftp ve A kaydını da kendi sunucunuzun IP adresine göre vermelisiniz. Unutmamanız gereken en önemli ayrıntı, Serial kısmını bu dosyayı her değiştirdiğinizde güncellemeniz gerekmesi. Mesela son değişikliği 2011082001 diye yaptıysanız bir sonrakinin sonunu 02 ile bitirebilirsiniz.

Şimdi sudo /etc/init.d/bind9 restart komutuyla BIND9′ı yeniden başlatıyoruz, artık çalışıyor olmalı. Unutmadan, bilmeniz gereken şey DNS için bir de Reverse-Zone kaydı girmeniz gerekebileceğidir.

PS: Biraz aceleye gelmiş oldu, hata/eksikler için yorum bırakabilirsiniz.

İlgili Yazılar:

• Ubuntu 7.10′a Sadece 14 Gün Kaldı
• SUDO: Aylık Ubuntu E-Dergisi
• Ubuntu’da neler oluyor: UbuntuStats
• Hata #1
• Son 3 Gün..

VPN kullanacaksak önce ne istediğimizi bilmemiz gerekiyor; iki seçeneğimiz var, PPTP ve OpenVPN. Ben başlıktan da anlaşılacağı üzere OpenVPN anlatacağım, ikisi arasındaki fark nedir derseniz: OpenVPN, PPTP’den çok daha güvenli ve stabil bir servis, ancak çalışmak için ekstra yazılıma ihtiyaç duyuyor ve dolayısıyla bu yazılımı desteklemeyen cihazlarda (bazı gudik mobil cihazlarda) çalışmıyor, diğer yandan PPTP çalışmak için ekstra bir istemciye ihtiyaç duymadığı için bu cihazlarda da kullanılabiliyor. Masaüstü veya akıllı cihazlar (N900 mesela) için düşünüyorsanız bunun bir önemi yok tabii. Ben VPN’i bilgisayarım, netbookum ve Nokia N900 üzerinde kullandığım ve hepsi OpenVPN desteklediği için tercihimi bu yönde kullandım.

OpenVPN konusunu hallettiğimize göre, şimdi sırada bir servis sağlayıcı bulmak var. Bahsettiğim yazımda zaten VPN’in mantığını anlatmıştım; özetle, VPN kullandığımızda bizimle ulaşmak istediğimiz Internet sunucuları arasında bir aracı devreye giriyor, biz bu aracıya kriptolu bir bağlantı yoluyla ulaşıyoruz, aracı bizim gönderdiğimiz veriyi sunucuya iletiyor, sunucudan aldığı cevabı kriptolayıp tekrar bize ulaştırıyor. Böylece sunucu ile aramızdaki erişim dışarıdan takip edilmemiş oluyor, ayrıca aracımız sansürden etkilenmediği için bize “yassahsız” bir Internet sağlıyor, sunucu bizi takip etmek istese bile aracıyı görüyor. Buraya kadar güzel, demek ki bir aracıya ihtiyacımız var, yani bize bu servisi sağlayacak birileri gerekiyor.

Servis sağlayıcınızı seçerken dikkat etmeniz gereken birkaç şey var. Öncelikle sağlayıcınızın Türkiye dışında olması tercih sebebi, sunucuları Türkiye lokasyonlu ise sansürden etkileniyor olabilir ve güvenli olmayacaktır.  İkinci önemli nokta sağlayıcınızın belli bir politikası olması, bazı sağlayıcıların kayıt tutmama politikası vardır, bu sayede size ait kişisel bilgiler ve veri trafiğiniz kayıt edilmez, edilmediği için paylaşılamaz ve yarın karşınıza problem olarak çıkmaz. Unutmayın ki VPN kullanırken servis sağlayıcınıza güvenmiş oluyorsunuz, veri trafiğinizi kayıt veya takip etmemeleri, sizi üçüncü kişiler karşısında satışa getirmemeleri çok önemli. Üçüncü önemli nokta kotalar ve performans. Bazı sağlayıcılar servise haftalık/aylık limitler koyar, bazıları ise limitsizdir, ancak her limitsiz olarak geçen sağlayıcı gerçekte limitsiz olmayabilir, belli bir kullanımdan sonra isyan bayrağını çekebilirler. Gerçi TTNET’in sunduğu kaplumbağa hızında Internet servisleriyle siz muhtemelen sağlayıcının gözüne batmazsınız. Limit konusunda, eğer VPN’i sadece bazı dökümanlara, e-postanıza vs. ulaşmak için kullanacaksanız limitli bir sağlayıcıda sakınca yok, diğer yandan XHamster’e girmek için -ehe- istiyorsanız limitin yüksek/limitsiz olması tercih sebebi olabilir. VPN sağlayıcınızın performansı da önemli, bunu maalesef almadan bilemeyeceksiniz ama, sağlayıcının bağlantısı, sunucusunun size olan uzaklığı gibi etmenler bağlantınızı etkileyecektir.

Bunlara dikkat ederek bir sağlayıcı seçmiş olmalıyız. (Anonine.com adresine bir göz atabilirsiniz, yeterince iyi servis veriyorlar gibi görünüyor) Herşey hazırsa, sağlayıcıdan sağlayıcıya değişmekle birlikte size muhtemelen bir .ovpn dosyası, .ca.crt dosyası ve kullanıcı adı/parola vereceklerdir. Ben bağlantıyı kendi sağlayıcıma göre anlatacağım, sizinkinde seçenekler/sunucular farklı olabilir ancak mantık değişmeyeceği için yine aynı yollardan gidersiniz. Her işletim sisteminin yöntemi kendine göre:

Windows 7 üzerinde:

Windows 7′in varsayılan VPN uygulaması OpenVPN için işe yaramayacaktır, yapmamız gerekenler şu şekilde:

• Öncelikle OpenVPN istemcisini indiriyoruz.
• İstemciyi kuruyoruz. (:
• .ovpn ve .ca.crt dosyalarımızı C:/Program Files/OpenVPN/config (config yoksa siz oluşturun) klasörü altına atıyoruz.
• OpenVPN istemcisini yönetici haklarıyla açıyoruz. (Her seferinde “yönetici olarak aç” yapmak istemiyorsak sağ tıklayıp Özellikler menüsünden bunu ayarlayabiliriz)
• Altta OpenVPN simgesi çıkmış ve kırmızı bilgisayarlar gösteriyor olmalı.
• Bu simgeye sağ tıkladık ve Connect seçeneğini seçtik.
• Şimdi kullanıcı adımızı ve parolamızı gelecek ekrana giriyoruz.
• Önümüzdeki ekrandan bazı yazılar inecek, daha alttaki simge yeşil bilgisayarlara dönüşmüş olmalı.
• Artık herşey hazır! Emin olmak için whatismyip.com benzeri bir servisten IP’mizi kontrol ediyoruz.
• IP’miz de değişmiş ise, hepsi bu kadar. VPN ve XHamster ile iyi eğlenceler
• Not: VPN çalışıyor ama yine de erişim sorunları yaşıyorsanız sorun DNS’inizde olabilir.

GNU/Linux üzerinde:
Terminal yöntemi:

• “apt-get install openvpn” komutuyla OpenVPN’i kuruyoruz.
• .ovpn ve .ca.crt dosyalarımızı /home/kullanıcıadımız/ klasörüne kopyalıyoruz.
• “sudo openvpn –client –config $HOME/OVPNDOSYAMIZINADI.ovpn –ca $HOME/CACRTDOSYAMIZINADI.ca.crt” komutuyla bağlantıyı kuruyoruz
• Kullanıcı adımız ve parolamız sorulacak, bunları giriyoruz
• Bu kadar, şimdi whatismyip.com benzeri bir servisten IP’mizi kontrol ediyoruz.
• Gidip biraz ThePirateBay falan takılıyoruz

GUI Yöntemi:

• network-manager-openvpn paketini kuruyoruz, KDE için bir de network-manager-openvpn-kde paketi kuruyoruz.
• GNOME ağ yöneticisinin İçeri Aktar fonksiyonuyla .ovpn dosyamızı gösteriyoruz. TLS Sertifikası’nı Parola seçip bilgilerimizi giriyoruz.
• KDE ağ yöneticisinde İçeri Aktar fonksiyonu yok, mecbur elle gireceğiz bilgileri,Bağlantı Tipi: Parola, seçip CA dosyası, Kullanıcı adı/Parola bilgilerini giriyoruz, gerekiyorsa LZO ve TAP da seçiyoruz.
• Ayarları kaydediyoruz ve OpenVPN’imiz hazır olmuş olmalı.

Yöntemi anlattım ama bende biraz sorunluydu bu, sizde de sıkıntılar olursa Google’a başvurmanız gerekecek.

N900/Maemo 5 üzerinde:

• Depodan openvpn ve openvpn-applet paketlerini kuruyoruz.
• Şimdi bilgi ekranına OpenVPN kutusu gelmiş olmalı, o kutuya dokunuyoruz.
• Manage Connections’u seçiyoruz.
• New diyoruz, gelen ekranda bize sorulan dosya/bilgileri gösteriyoruz.
• Tamamlanmış olmalı, şimdi Connect to … yazan butonu kullanarak bağlantıyı kurabiliriz.
• Yukarıda OpenVPN simgesi çıkmış olmalı, şimdi whatismyip.com ‘dan kontrol edebiliriz.
• IP’miz de değiştiyse herşey tamamdır

İlgili Yazılar:

• 22 Ağustos Sansürünü Aşma Yolları
• Sansüre hayır (mı?)
• Kuzum siz Aptal mısınız ?
• Sansürlü Internet’in Geleceği
• GeForce 9600GT artık Linux destekli!

İlgili Yazılar:

• Penguenden #3
• Penguenden..
• Rapidshare !
• YouTube..
• Penguenden..

Kısaca gelişmeler şöyle: Artık Nokia R&D (Araştırma/Geliştirme) bütçesini kısacak, Symbian’ın gelişimine tamamen son verilecek, Ovi mağazası Microsoft Marketplace’e entegre edilecek, MeeGo’ya yapılan yatırım %50 oranında kısılacak, Qt için bir açıklama gelmedi sanıyorum ama, ona da Nokia’nın destek vermek için bir amacı yok, çünkü Nokia Windows Phone kullanan yeni cihazlarında Qt kullanmayacak. MeeGo ilk defa bu kadar büyük bir güçle, mobil cihazların etrafını (netbook,IVI,smartphone,tablet..) saracakken Nokia’nın bu yaptığına küfür etmemek çok zor. Sonuçta Nokia, Dell gibi, HTC gibi sadece cihaz üreten uyduruk bir üreticilerden biri olacağı gibi, tüm geliştirme projelerinin fişini çekiyor ve FOSS desteğine son vererek baş düşmanlarından biri olan Microsoft ile anlaşıyor.

Tabii bu gelişmelerin tüm projeler için çok ağır sonuçları da var. Maemo muhtemelen bu gelişmeden pek etkilenmeyecek, zirâ Nokia zaten bu projeye N900 çıktıktan sonraki ilk birkaç ay dışında hiç bir yardım etmemişti, dolayısıyla Maemo için bugün ne yapılıyorsa özgür yazılım camiası tarafından yapılıyordu. Qt’nin ne olacağı çok havada kaldı, tüm IT dünyasını bir noktada birleştirebilecekken (Bilgisayarınızda, telefonunuzda, arabanızda aynı uygulamayı kullanabiliyorsunuz) artık bunun olamayacağı aşikar. Nokia’nın Qt’ye yatırım yapması için de bir sebep kalmadı zaten. Bu durumda, yanlış bilmiyorsam KDE’nin yasal olarak Qt’yi devralma hakkı var, Trolltech ile yapılmış anlaşması uyarınca. Ya da kodun son hali herhangi bir grup/kuruluş tarafından alınıp yeni bir Qt sürümü (fork) yapılabilir. Qt’nin bu durumda yaygınlık anlamında ciddi bir hasar alacağı kesin olsa da, masaüstü Qt için (KDE?) çok şey değişmeyebilir. Asıl bu işten etkilenen ise MeeGo olacak ki, henüz bir açıklama yapılmamasına rağmen MeeGo kullanıcıları arasında projenin öleceği korkusu başladı bile. Nokia, LF tarafından yürütülen MeeGo projesinin en büyük destekçisiydi ve artık MeeGo’yu “deneysel proje” olarak etiketleyip ayırdığı bütçede %50 kesintiye gidiyor, bu da adım adım projeden ayrılmasını çok büyük bir ihtimal yapıyor. Nokia, “deneysel” olan bir MeeGo cihazını bu sene piyasaya sürecek, ve tabii ki Maemo’ya yaptığı gibi satış/pazarlama bittiği anda -ki bu da ilk ay demek- tüm desteğini çekecek, ondan sonra bir başka MeeGo cihazının gelme ihtimali ise düşük.

Üzücü bir gündü, sonuçta Nokia geleceğini Microsoft’a emanet etti ve FOSS dünyasından kalıcı olarak ayrıldı. Arkasında ise Maemo,MeeGo ve Trolltech’den devraldığı Qt kaldı. Bu projelerin yollarına Nokia olmadan nasıl devam edeceklerini ise zaman gösterecek. Kişisel olarak, ilk cep telefonum 5110 ile son “telefon demeye 1000 şahit” cihazım N900 arasında bir sürü Nokia cihazı kullanmış biri olarak, bugünden itibaren “tercih edilmeyecek mobil markalar” sıralamasında benim için Apple ve Microsoft’tan sonra üçüncü sıraya yerleşti. En önemlisi ise, MeeGo’ya ne olacağı, bundan sonra GNU/Linux’un mobil cihazlarda tutunma imkanı kalıp kalmadığı ve biz Maemo’dan “özgür mobil cihaz” alışkanlığı olanların nereye gideceği. WebOS; GNU/Linux, Xorg gibi “gerçek Linux” bileşenleri içeriyor ancak çoğu kısmı (UI, framework vs.) kapalı, Android çoğunlukla açık ancak özgür çoğu bileşeni içermiyor, MeeGo’nun geleceği ise son derece bulanık. Sanırım hepimiz bir beş sene daha N900′den şaşmayacağız.

İlgili Yazılar:

• En çok kullandığım 10 UNIX Komutu
• Son 3 Gün..
• Blogum 3 yaşında!
• Trend Micro’yu Boykot edin!
• Eyleme katılın!

Geçen sene yayınladığım incelemeden, biraz da gözüme çarpan şeylerden gidelim isterseniz;

• N900 ilk çıktığında MMS atamıyordu. Nokia, Apple’ın çok aptalca bulduğum kararını desteklermişcesine Maemo’da MMS fonksiyonuna tamamen yer vermemişti. Derken bir Maemo Talk! üyesi kalkıp bayrağı Nokia’dan devraldı ve fMMS’i yarattı. fMMS N900′ün MMS atamama sorununa başta sadece bir yama gibi, ilerideyse tamamen entegre bir uygulama olarak çözüm getirdi ve bugün bir çok kullanıcı halen bu uygulamanın yardımıyla MMS alışverişi yapabiliyor. Nokia’ya gelirsek, halen bu opsiyonu resmi firmware’lerine eklemiş değil.
• N900 donanımsal olarak bir FM Radyo çipine sahipti ancak Nokia bunu görmezden gelircesine Maemo’ya bu fonksiyonu eklemedi. Evet, FM Radyo alıcısı olan ama bu çipi hiç bir şekilde kullanamayan bir cihaz olarak sürüldü piyasaya. Ancak daha birçok ülkede N900 satılmaya başlanmadan tahmin edin ne oldu; bir kullanıcı FM Radyo çipini farketti ve bu çipi kullanacak bir alıcı uygulaması yazdı, sonuçta ortaya gayet kaliteli çalışan bir FM radyo alıcısı çıktı. Nokia bu uygulamayı da asla kendisi üretmedi ve resmi olarak sunmadı.
• N900′ün dış kasasında çok bariz şekilde görebileceğiniz kızılötesi verici portu da Nokia tarafından cihaza konulan ama yazılımı asla üretilmeyen şeylerden biriydi. Ben incelemeyi yazdığımda Türkiye’de neredeyse hiçkimsenin N900′ü yoktu ve.. evet, Irreco adlı bir uygulama Nokia’nın sunmadığı bu hizmeti çoktan beri sunuyordu.
• N900′ün dahili bir FM Vericisi olmasına rağmen ve Nokia bu verici için gerekli yazılımı sunmasına rağmen frekans aralığı yasal sebeplerden ötürü kısıtlıydı. Bir Apple ürünü sahibi kendi cihazının Bluetooth aktarım servislerini bile değiştirmekte sorun yaşarken, Maemo kullanıcıları bu frekans aralığını çipin sunduğu tüm alana genişletmeyi başardılar.
• Nokia, her mantıklı donanım üreticisi gibi paranoyak davrandı ve N900′leri işlemcisinin desteklediği yüksek frekanslara rağmen, hata oranını düşürmek için 600Mhz ile sınırlandırdı. Topluluk desteğiyle oluşturulan yeni çekirdek imajlarıyla bugün N900′ler 1.15Ghz’a kadar overclock edilebiliyor ve en az 6-8 aydır bu yöntem kullanılmasına rağmen bu yüzden cihazına zarar verebilen hiç bir kullanıcı yok.
• Nokia’nın kendi yaptığı bazı tasarım adımlarının oldukça hatalı ve optimizasyona darbe vuran nitelikte olduğu farkedilince, bir grup kullanıcı Tracker’in (müzik/resimleri toplayan bileşen) ayar dosyalarını buldular, başka bazı kullanıcılar Swappolube gibi uygulamalarla Nokia’nın kullandığı swap mantıklarını değiştirerek cihazın bellek kullanımını düzenlediler. Bunlar Nokia tarafından muhtemelen asla atılmayacak adımlardı.
• Nokia, cihaz aslında desteklemesine rağmen N810′da sunduğu USB OTG desteğini yazılımsal olarak N900′den çıkardı. Bu destek sağlansaydı N900′lere diğer USB aygıtlar doğrudan bağlanabileceklerdi, mesela  bir klavye, bir flash bellek, mouse, cd yazıcı hatta USB arabiriminden çalışan adaptörlü herhangi bir şeyi bağlamak mümkün olacaktı ki bu da N900′ü tam anlamıyla taşınabilir bilgisayar yapacaktı. Bugün USB OTG, topluluğun desteğiyle deneysel anlamda mümkün ve en azından flash bellekler destekleniyor, klavye ve cd yazıcı uyumları da çok daha deneysel şekillerde var.  Bu proje tamamlandığında, N900′ün yapabileceği ama yapmadığı bir mükemmel fonksiyon daha kazanılmış olacak.
• İlk N900′ün neredeyse hiç düzgün oyunu yoktu. Birkaç çok bilinen ve mobil bir cihazda eğlenceli olmayan (OpenArena güzeldir. El kadar ekranda mousesuz oynanan OA güzel değildir.) oyunun dışında, bir grup emulator vardı ve N900′ün tüm oyun desteği buydu. Nokia tarafından yayınlanan teknoloji demosu Bounce (ve ilginçtir, neredeyse tüm cihazlarına resmi olarak birkaç oyun koyan Nokia, Maemoseverlerin oyun sevmeyeceğini düşündü.) sayesinde GPU’nun gücü görülebiliyordu ama eldeki sonuç Nintendo oyunlarından fazlası değildi. (Nintendo oyunları harikadır, o ayrı) Geçen 1 yılda N900 için bazı oldukça eğlenceli ticari oyun çıktı. Ancak oyuncular bu oyunları iPhone veya Android ile kıyasladıklarında sinirlerine hakim olamıyorlardı. Geçtiğimiz günlerde javispedro adlı bir Maemo Talk! kullanıcısı, Palm Pre oyunlarını (Gameloft,EA gibi büyük firmalar mevcut) N900′de harika çalıştırmanın bir yolunu buldu ve pek çok oyun bu sayede artık oynanabiliyor. Bu hem bir standartizasyon başarısı -değineceğim- hem de bir OSS başarısıydı.
• Yasal olmadığı için bir çok WiFi destekli bilgisayar aygıtına bile eklenmeyen Aircrack (WiFi ağı kırıcı) desteğ, N900′de uzun süredir var. Yine Metasploit gibi “gri şapkalı” uygulamalar, PS3 kırıcısı gibi korsan destekçisi uygulamalar da N900′de olan ve rakiplerinde olması pek mümkün görünmeyen şeyler arasında. OSS olmasaydı bunlar asla olamayacaktı.
• Apple  gibi rakiplerin aksine Maemo depoları, Maemo topluluğu tarafından denetlendi ve buradan yasal sebepler dışında tek bir paket bile çıkarılmadı. Nokia’nın yazılımları için üretilen onlarca alternatif bugün halen bu depolardan indiriliyor. Bunlar arasında MicroB tarayıcı yerine -yine standartizasyon- Firefox, bir çok müzik oynatıcı, Nokia’nın Maps uygulamasından çok daha iyi olan Sygic gibi ticari yazılımlar da var. Bunlardan bazıları Nokia’nın ticari stratejileri için pek hoş olmasa bile bunlar depolardan çıkarılmadı. Bugün “N8′in tarayıcısı neden Maemo’nun Firefox’u gibi olamıyor?” dendiğinde Nokia, Maemo tarayıcısını bozmak yerine N8′inkini geliştireceğine söz veriyorsa bunda açık bir deponun büyük etkisi vardır.
• Nokia, N900′ü asla Türkiye gibi pazarlar için düşünmedi, buralarda reklamını yapmadı ve bu dillere çevirmedi. Bugün N900′ün gerek sanal klavyesi gerek tüm arayüzü istediğiniz hemen her dile çevirilebiliyor. Hatta bu konuda, benim yapmış olduğum Turkish Localization paketi Extras deposunda yayınlanan ilk örnek oldu. Bu geliştirmeler Nokia tarafından yapılsa bile bu kadar iyi yapılamayabilirdi. (Symbian Türkçesi çok da iyi bir dil sayılmaz) Yine Nokia bu pazarlara destek sunmazken, bugün MeeGo Türkiye, MeeGo Swedish gibi siteler işlek forumlara ve destek ağlarına sahipler. N900 ilk çıktığında, blogumda yayınladığım bir yazı ve N900′e dair bir kaç haber yazısı dışında Türkçe dilde hiçbir şey olmadığını düşünürsek, bu gelişmeler hiç fena sayılmaz.

Bunlar iyileşirken, birkaç şey ise 1 yılda hiçbir anlamda gelişmedi, biraz da bunlardan bahsedelim mesela:

• N900′ün müzik oynatıcısı ilk halinde kuyruk oluşturma, görselleme, düzgün koleksiyonlar yaratma, Last.fm gibi bir çok önemli özellikten yoksundu. Bugün bunların hiç biri halen eklenebilmiş değil.
• N900, Skype üzerinden arama yapmaya izin veren ilk cihaz. Ancak GSM üzerinden 3G Video Araması mümkün değil ve bu halen eklenmedi.
• N900, hazırda Flash 9 ile geliyor. Flash 10.1 aslında gayet yapılabilir olmasına rağmen asla yapılmadı.

Tabii Nokia da bu dönemde bazı iyileştirmeler yaptı; Cihaz için Ovi desteğini (ilk N900 Ovi hizmetlerinin neredeyse hiçbirinden faydalanamıyordu ve Mağaza kısmı bile Çok Yakında mesajıyla kapalıydı) genişletti, hackerlara daha geniş alan sunmak için U-Boot desteğini getirdi (PR1.3 ile), USSD kodlarının (kontör sorma gibi işlemler için kullandığımız kısa kodlar) desteklenmesi ve tonla hatanın düzeltilmesi ve optimizasyonun yapılmasını sağladı. Ancak burada ilginç olan bir şey var, hızlı düşünen arkadaşlar çoktan bu saydıklarımı üstteki listeyle kıyaslamışlardır. Nokia, N900 için yaptığı hemen her şeyde tam bir klasik “cihaz üreticisi” gibi davrandı ve reklamını yaptığı şeylerin dışında neredeyse hiç bir yeni fonksiyonu sunmadı, sadece iyileştirmeler yaptı, buna karşılık kullanıcılar kendi aralarında dayanışarak Maemo’nun ilk gününü kimsenin özlemeyeceği bir gün haline getirdiler. Bugün Nokia N900′ü bu revize edilmiş fonksiyonlar ile ve tamamen yeni bir UI ile N901 olarak satsa, takip etmeyen bir çok müşteriyi kolayca ikna edebilir. Nokia, geliştiricilere alan sağlamak için en son PR1.3 güncellemesinde üzerinde çalıştığı son sürüm Qt’yi N900′e tamamen entegre etti. Qt sayesinde geliştiriciler, MeeGo veya Symbian için sağladıkları, hatta masaüstü KDE için sağladıkları uygulamaları kolayca port edebilecekler, Qt’nin daha uzun yıllar Nokia’ya hizmet edeceği düşünülürse N900 de daha uzun yıllar bu işin ekmeğini yiyecek gibi görünüyor.

Burada amacım Nokia’yı yermek gibi düşündüyseniz yanlış anladınız. Nokia, en doğrusu yaptı. Gerekli tüm araçları topluluğa sağladı ve  yoldan çekildi, depoları ve tüm iç yönetim mekanizmalarını topluluğa devretti. Hatta öyle bir noktaya gelindi ki Nokia’nın kendi resmi forumu değil Maemo.org forumu bu cihazın forumu oldu, Nokia’nın kendi yazılım kaynakları Maemo.org depolarının yanında komik bir zerre olarak kaldı. Nokia’nın N900 için binlerce dolar ve işgücü ayırarak yapabileceği işler “kendiliğinden” yapıldı. Daha önemlisi bugün N900 ve Maemo platformunun geçen bir yıl içinde “future-proof” hale geldiğine şahit olduk. N900 çok az bilinen ve kullanılan bir cihaz olmasına rağmen Maemo.org ‘da neredeyse her gün ilginç bir şeyler görebiliyoruz, hatta daha geleceğe, bir ya da iki sene sonraya bile dayanması için NITdroid, MeeGo gibi projeler N900′e port ediliyor ve yakın gelecekte bu alternatif sistemlerin Fremantle sürümünün yerini alması çok da hayal sayılmaz. Bundan bir yıl önce N900 almış bir son kullanıcı gelecekte bunların olabileceğini asla öngöremezdi. Maemo forumunun onlarca elindeki cihaza anlam verememiş kullanıcıyla dolduğunu halen hatırlıyorum da, bugünlere gelinebileceğini kestirmek için bazı şeyleri hazmetmiş, iyi anlamış olmak gerekiyor.

Maemo’nun bu saydığım başarıları ve bazı ufak başarısızlıklarının altında ise tamamen Açık Kaynak Yazılım ve Standartizasyon yatıyor. Bu kazanımların hepsi (N900 sahipleri bunların olmadığını bir hayal etsinler) açık kaynak yazılım sayesinde oldu. Tabii hepsi doğrudan bu şekilde oldu diyemeyiz, daha çok şöyle; Nokia, Maemo’nun iplerini elinden bıraktığı kadar topluluğu ipleri eline almaya teşvik etti. Öyle ki, Nokia Maemo’nun ilk döneminde oyun üreticilerini Maemo’ya sürüm çıkartmaya zorlamaya çalışırken, bugün topluluğun neredeyse her alanda etkin olduğunu ve Nokia’yı üretim ve denetleme konularında bütün bütün dışarı atmakta olduğunu görüyoruz. Yine ilk dönemlerde Nokia yazılımcıları kendisi teşvik ederken, şimdi Maemo topluluğu kendi arasında topladığı parayla yarışmalar düzenliyor, sunumlar yapıyor.  Öyle ki, Nokia’nın bir PR1.4 yapacağı kesin olarak bilinmese de şimdiden kurulmuş bir Community SSU (Topluluk Deposu) var ve burada N900 için yeni yamalar, iyileştirmeler ve fonksiyonlar geliştiriliyor, yazılımlar Maemo.org depolarında, destek Maemo Talk! ‘da. Kullanıcılar işin pazarlama kısmında bile önemli roller oynadılar; YouTube kanalları açıldı, haftalık Maemo bültenleri oluşturuldu. Nokia bu yolu kolaylaştırmak adına Maemo’yu tamamen standartlara uygun tasarladı; Maemo Xorg kullanan, GTK/Qt’den yararlanabilen, Linux çekirdekli, yani aslında tam anlamıyla gerçek bir masaüstü Linux’dan işlemci mimarisi dışında bir farkı bulunmayan bir platform olarak tasarlandı. Bu sayede bağımsız geliştiriciler yüzlerce saatlik yorucu tersine mühendislik projeleriyle boğuşmak yerine Linux’taki bir uygulamayı alıp, Scratchbox’da 10 dakikada ARM işlemci için derleyip, paketleyip N900′de kullandılar. Nereden biliyorum, çünkü ben bunu N900′ümü aldığımdan beri yapıyorum. Yine Palm oyunlarının bu kadar kolay port edilebilmesi gibi harika olayların arkasında bu müthiş standartizasyon var. Bu yüzden aynı şeyi bir iPhone’da yapamıyoruz veya iPhone oyunlarını alamıyoruz, bu yüzden N900′e Android kuruyoruz ama Symbian kuramıyoruz, çünkü standartlara uymayan mobil sistemlerin aksine, Linux tabanlı projeler ne kadar iyi standartize edilirse o kadar birbirleriyle uyumlu çalışıp alışveriş yapabiliyorlar. Geliştiriciler Symbian’ı öğrenmek için saatlerini harcamak yerine hep bildikleri Python gibi,  C gibi dillerde yazdıkları uygulamaların arayüzlerini Qt üzerinde tasarlayıp, masaüstünde çalışıyorsa N900′de niye çalışmasın diye yükleyip başarılı olabiliyorlar ve bu da onları daha fazlasını yapmaya teşvik ediyor.

Yine Maemo’nun geliştiremediği şeylere baktığımızda hep kapalı kaynağı görüyoruz; bu yazılımlar bundan tam bir yıl önce neredeyseler oradalar.  Taş üstüne taş koyulmadan ve muhtemelen asla taş koyulmayacak bir şekilde orada, öylece yatıyorlar ve kimse bunları geliştirmiyor. Bugün N900 için Flash 10.1 aslında Texas Instruments tarafından çoktan derlendi, ancak Adobe lisansı yüzünden paylaşılamıyor. 3G Video Araması asla eklenemiyor çünkü GSM modülünün kodları hep kapalı. Yine taş üstüne taş koyulmayan müzik oynatıcının bir satır kodunu bile Nokia devlet sırrı gibi saklıyor. Nokia’nın operatörlerin tepkisini çekecek şekilde Skype’ye izin vererek büyük bir risk alması şaşırtıcı değil, zira o yapmasaydı topluluk bunu yapacaktı. N900 ve Maemo adına halen geliştirilememiş ne varsa arkasında Nokia’nın lisanslı kodları vardır diyebilirim.

Engadget’in, aslında oldukça iPhone-sever olmalarına rağmen, N900′ün yapabileceklerinin bir sınırı olmadığından nasıl hayretle bahsettiğini gördüyseniz, işte bu özgür yazılımın başarısıdır. Elbette sadece özgür yazılımın değil, düzgün bir komünitenin, standartlara uyan bir dağıtımın ve harcanan sonsuz saatlerin bunda etkisi yadsınamaz, ancak bunlar yine özgür yazılım sayesinde geliyor. En basit şekliyle, N900, aynı fonksiyonlara sahip bir Symbian cihaz olsaydı kimse bu işleri yapmak için  zahmet etmez, bu yazıyı bile okumuyor olurdunuz. İnsanlar yaptıkları şeyi hem kendileri hem insanlığa hediye etmekten, birbirleriyle fikir alışverişi içinde olmaktan, teşekkür ve şımartıcı sözler duymaktan o kadar hoşlandılar ki bu işleri para verseniz yapmayacak insanlar halen bu projelerde saatlerce kafa patlatıyorlar. Dışarıdan bakanlar, “Bu insanların sorunu ne?” ya da “Neden Nokia bunu kendisi yapamıyor?” derken daha önemli bir noktayı atlıyorlar: “Nasıl olur da mobil dünyanın en küçük komünitelerinden biri yine aynı dünyanın şimdiye kadar göremediği gelişmeleri yapmış olabilir?”

Peki işe hep kullanıcı açısından bakıyoruz ve herşey süper, Nokia sizce bundan memnun olmuyor mu? Nokia’nın tanımını unutmayın o zaman; Nokia, bir mobil cihaz üreticisidir. Nokia her zaman donanım ağırlıklıydı ve her zaman yazılıma verdiği önem ve yazılım için çalıştırdığı kadro donanıma oranla vasat kaldı. Nokia bugün dünyanın en büyük mobil cihaz üreticisi ve aldığı tüm darbelere rağmen bu bayrağı kaptıracak gibi değil. Ancak bir yandan devir değişiyor da. Apple, son kullanıcıyı etkileyen iPhone’uyla, Google, Android cihazlarıyla, RIM Blackberry ile,  Palm, WebOS ile her yandan akıllı telefon segmentini işgale hazırlanıyor. Nokia ise kendi imkanlarıyla müthiş bir zorluk yaşayacağı yazılım işine bulaşmak yerine,  bu işi tamamen açık kaynak yaparak ağırlığı paylaşmayı tercih ediyor. Maemo’da ağırlığın bir kısmını kullanıcıyla paylaşırken, MeeGo ise açık kaynak tarihinde bir başka önemli adım olarak ÇOK daha açık bileşenlerle gelecek ve Nokia bu sefer ağırlığı üçüncü parti üreticilerle paylaşacak. Son kullanıcı ekranda hep harika uygulamalar, yeni fonksiyonlar  ve ilginç şeyler görürken, tamamen kapalı ekosistemleri olan iOS gibi işletim sistemleri ise bununla rekabet etmek için harcayacakları tüm efor ve maddi imkanı kendi kasalarından çıkaracaklar.  Sonuç olarak Nokia, aslında çok da bulaşmak istemediği yazılım işine yine çok da bulaşmış olmayacak, ama elinde yazılımsal açıdan çok çok daha iyi ürünler olacak. Cross-platform desteği için Qt artık neredeyse tamamen hazır. Nokia, MeeGo’sunu şimdiden mobil cihazlar,netbook,araç sistemi gibi ürünlere paylaştırıyor bile ve bizim tanıdığımız Nokia, MeeGo’yu buzdolabınıza bile koymadan bu işten vazgeçmeyecektir.  Yakın gelecekte, birbiriyle tamamen etkileşimli ama tamamen farklı cihazlar görebileceğiz, bir netbook uygulaması mobil cihazda, araç sistemi uygulaması televizyonda çalışacak ve bunu MeeGo ile, Qt ile yapacak. Buna inanmak çok güç geliyorsa, açık kaynağın bugün N900 ile masaüstü Linux gibi iki alakasız şey arasına nasıl bir köprü kurduğuna dikkat edin. N900′ünüzde kullandığınız bir çok uygulamayı masaüstü Linux’lar da kullanıyor ve daha fazlasını kullanabilmek için tek engel işlem gücü.

OSS yazılım, Maemo’ya çok şey kazandırdı ve bize, biraz risk almanın hem kullanıcı hem üretici için ne kadar büyük getirileri olabileceğini gösterdi. Nokia bu başarıdan o kadar memnun oldu ki şimdiden tüm yüksek teknoloji cihazlarını MeeGo’ya geçirmeye hazırlanırken eski kapalı kodlu Symbian’ı orta düzeye ittiriyor ve onun kodlarını da açmak için çalışıyor. Google, Android ile, Palm WebOS ile açık kaynağa yatırım yapıyorlar. Android her ne kadar bu işi tam hakkıyla yapamıyorsa da kendini geliştiriyor. Nokia zaten bu akımın artık tam ortasında duruyor, işler böyle giderse yakında açık kaynağın tüm mobil cihazlar için vazgeçilmez olacağını öngörebiliriz. Yine MeeGo’nun diğer cihazlara sıçrama çalışmaları başarılı olursa bir çok alanda Linux tabanlı açık kaynak sistemler kullanacağız demek oluyor, kim bilir, belki de tüm bu değişimler en sonunda masaüstü Linux’un pazar payını da etkileyecektir. Ubuntu gibi projeler her ne kadar her sürümüyle mükemmelleşiyorsa da Linux’un asla tam anlamıyla başarılı olamadığı Oyunlar, Kolay Kullanım, Donanım Desteği ve Pazarlama alanlarında mobil Linux’lar çok daha iyi bir iş çıkarıyor gibi görünüyor. Mobil Linux’lar şimdiden donanım desteği konusunda iyi durumdalar, pazarlama için arkalarında Google,Nokia,Intel gibi devler, Oyunlar için arkalarında mobil oyun piyasasını domine eden Gameloft,EA gibi isimler var. Android bugün hali hazırda oldukça kolay kullanımlı iken, kullanımı normal bir mobil cihaza göre zor olan Maemo’nun da MeeGo ile daha kolay bir arayüze geçmeye hazırlandığını görüyoruz.  Önümüzdeki 3-4 yılın hem açık kaynak hem mobil dünya için izlemeye değer olacağı bir gerçek.

İlgili Yazılar:

• 3+2 Yıl’da gelecek Yenilenme? Güldürme Beni Telekom!
• Kubuntu 8.10 (Intrepid Ibex) da bizi neler bekliyor?
• Hrant Dink – Son 1 yılda
• KDE4.2 Masaüstüm
• 1 Mayıs

Bunu yapmak için düzenleyeceğimiz dosyanın adı /etc/rc.local başka yerlerde önce şuraya ekle, sonra buraya sembolik link yap vs. uzun anlatımlar var ancak bu işimizi görecektir.  Terminalden,

sudo nano /etc/rc.local

yapıyoruz. Karşımıza şöyle bir şey çıkacak:

#!/bin/sh -e
#
# rc.local
#
# This script is executed at the end of each multiuser runlevel.
# Make sure that the script will "exit 0" on success or any other
# value on error.
#
# In order to enable or disable this script just change the execution
# bits.
#
# By default this script does nothing.

exit 0

Burada exit’li kısmı silmeden, notlarla exit’in arasına çalışmasını istediğimiz komutları yazıyoruz, mesela benim durumumda bunlar şöyleydi:

g15daemon &
sleep 2
g15stats –interface eth1 -d &
g15status &
g15top &
g15terminal &
g15aiostats &

Her şey yolunda gittiyse bir sonraki açılışta komutlarımız, diğer “tüm boot komutları bitince” çalıştırılmaya başlayacak. Bunu GUI üzerinden neden yapmıyoruz dersek, çünkü böylece root şifresi de girmemiş oluyoruz, hem de grafik ekran açılmasa dahi bu komutlar çalışıyor.

İlgili Yazılar:

• Wine 0.9.41 Çıktı.
• The Matrix Windows’ta Olsaydı?
• Tamamen kilitlenmiş bir GNU Linux nasıl güvenle kapatılır?
• JDownloader Router Sıfırlama
• APT-GET in Windows daki kardeşi ; WIN-GET.

“Tomorrow is the only day in the year that appeals to a lazy man.” ~Jimmy Lyons

Bilmeyenler için; OpenSOZLUK benim kendimi geliştirme amaçlı giriştiğim bir PHP (dolayısıyla CSS/HTML/SQL ve istemeye istemeye JS) projesi, amacı açık kaynaklı, patlayıp çatlamayan, saçmasapan lisans problemleri olmayan bir interaktif sözlük yazılımı oluşturmak, yani “kendi minik ek$i-sözlük  klonlarımızı host etmek” amacı var diyebiliriz.

OpenSOZLUK üzerine sonunda çalışmaya başlayabildim, hatta sallantıda diyebileceğimiz CSS bilgim ve yeni yeni geliştiğim Gimp ile (öyle bir yetenek düşmanıyımdır ki, Gimp’le bunları yapabildiğime halen inanamıyorum diyeyim, büyüksün Gimp!) default şablon adayı bile hazırladım ona, biraz fazla devlet dairesi gibi oldu, aslında aklımdaki tasarım çok renkli, canlı, web2.0 bir şeydi ama oturup çizebilecek bir adam olmadığımdan en azından şimdilik basit bir şey yapmayı tercih ettim. Şablon desteği sayesinde belki ileride daha farklı tasarımlar da çıkarabilirim ortaya (aslında renkleri değiştirsem bu da canlı görünebilir), ya da bu işi benden daha iyi yapabilecek birileri el atabilir de. Her şekilde, “teorik olarak” çalışan bir tasarıma bakıp bu benim eserim diyebilmek zevkli oluyormuş.

Sıfırdan bir şeylere girişmenin gerçekten yorucu olduğunu farkettirdi bana OpenSOZLUK, ve hazır bir sistemi alıp dayayıp döşemek, düzenlemek gibi olmuyor gerçekten, gönüllü bir projede uğraşmak misli misli zor geliyor insana. Bunun yanında, bazı şeylerle de aramı iyileştirmemi sağladı tabii. Mesela PHP’de neredeyse hiç kullanmadığım fopen() -öğrenmesi 10sn falanmış tabii-, .htaccess ve mod_rewrite, “tasarımla kod nasıl ayrılır”, ” fonksiyon neden yazıyoruz ki”, ” ne demek o kadar SQL sorgusu yavaşlatır yeaa” gibi olayları hafif hafif çözdüm diyebilirim. Freenode’daki ##php kanalındaki arkadaşlar da beklemediğim kadar (RTFM veya Let me google it for you linki bekliyordum) yardımcı oluyorlar sağolsunlar

Bir kaç not olarak; IDE olarak Netbeans iddiamda kararlıyım, gerçekten her anlamda etkili bir yazılım bu, işleri çok kolaylaştırıyor. XHTML’in ömrü dolmaya yakın diyorlar, XML ile aranız yoksa HTML 4/5 en iyisi. XHTML 2 sanırım iptal edilmiş, HTML 5′in de ne kadar kapsamlı olduğuna bakılırsa haksız bir iddia sayılmaz. CSS’de ufak bir hackle footerı en aşağı kaydırabiliyorsunuz. (SVN’deki style.css’de bir örneği var) Daha aklıma gelmeyen şeyler de vardır bir sürü.

Projeye yardım etmek, bana akıl vermek (“Knowledge is power. Guard it well.”), şunu olmamış bunu yapamamışsın bik bik etmek (bunun da faydası oluyor bir anlamda) isteyenler çekinmesin, her yönden bana ulaşabilirsiniz.

SVN ve Proje takibi: projeler.aranelsurion.org

İlgili Yazılar:

• Gece 3′de PHP yazmak
• Tatil..
• Projeler.Aranelsurion.Org ve SVN
• Projeler

Pencere teması: Simply Smooth

Smiley teması: White emoticons that work

Bu ikisinin şimdiye kadar yapılmış en iyi Kopete temaları olduğunu düşünüyorum, sevimli, sade, ve beyaz rengiyle varsayılan KDE temasına çok uyumlular, en az 1 senedir varlar ve halen daha iyisini yapabilen çıkmadı. Hatta bu temalar yokken Kopete’de bir eksiklik hissediyorum diyebilirim. Bundan çook önceki temam Glossyk 4′dı, kONE’nin afillisi gibi. Daha “Windows-umsu” bir tasarım için denenebilir.

İlgili Yazılar:

• KDE4 – İşte bunu seviyorum!
• İlk KDE4 Deneyimlerim..
• KDE 4.2 Yenilikleri (Beta 1 İtibariyle)
• Firefox Eklentilerim
• Kubuntu 7.10 Deneyimleri

Bir şeyler geliştirmeye, yapmaya çalışıyorsanız SVN ve Trac’i kesinlikle öneriyorum. Benim kullanmaya başlamam daha çok, gözümü bir çok şey üstünde tutmak zorunda kalmam ve tek başına elime yüzüme bulaştırıp “ulan şunları otomatiğe bağlasak ya” demem üzerine oldu. Daha açıkçası, kopyala/yapıştır yaparak versiyonlama, Basket’e not yazarak hata takibi, .tar.gz dosyası halinde barındırma, pastebin ve MSN üzerinden kod paylaşımı olmuyor diyeyim. Kişisel iş için harcadığınız vakte değmeyeceğini de sanmayın, değiyor. Her an elinizin altında sizin için etrafı toplayan bir yazılımın olması büyük rahatlık, üstelik  bir “gaz bonusu” da var bunun. İşinize her zaman yarayabilecek deneyimler kazanmak da mümkün.

Bir de, Maemo’nun da etkisiyle Python’a bir dönüş yapayım, ama bu sefer Hello World düzeyinde -tamam o kadar da değildi ama..-  kalmayayım diyorum, yaparsam görürsünüz. Özetle; we need more gold!

SVN Deposu: svn.aranelsurion.org

Proje Deposu: projeler.aranelsurion.org

Projeler: http://www.aranelsurion.org/projeler

İlgili Yazılar:

• Projeler
• OpenSOZLUK
• En çok kullandığım 10 UNIX Komutu
• Blogum 3 yaşında!
• Linux’ta neler olmuş?

Öncelikle DNS sunucularımızı her şeye rağmen değiştirelim. Zira bir çok site henüz IP-tabanlı engellenmiş değil, Google’da “dns değiştirme” olarak ararsanız yeterli kaynak bulabilirsiniz bu mevzuda. Ben DNS için 8.8.8.8′i (Google DNS) tercih ediyorum. GNU/Linux’ta DNS değiştirmek için /etc/resolv.conf‘u düzenlemelisiniz. Eğer bu dosya sürekli kendini tekrar eski ayarlara alıyorsa onun sorumlusu NetworkManager, bu durumda DNS ayarlarınızı buradan yapmanız gerekiyor, KDE’de bunun için knetworkmanager’i kullanabilirsiniz. DNS ayarları değiştirildikten sonra emin olmak için konsoldan bir kaç DNS-engelli siteye ping atın. Tarayıcınız duruma halen uyanmamış olabilir, mesela Firefox, genellikle DNS değişikliklerine geç uyanıyor. Bu durumda emin olmak için farklı bir tarayıcıyla deneyebilirsiniz.

DNS ayarlarımızı yaptıysak, şimdi elimizde 2 farklı yol var. İkisini birden ayarlamanız en güzeli, böylece hangisi size daha uygun geliyorsa onunla devam edersiniz. İlk yol Tor (The Onion Router) kullanmak. Tor ücretsiz bir servis ve gönüllü kullanıcıların yardımıyla yürütülüyor. İkinci yol ise SOCKS5 vekili kullanmak, bunun için SSH bağlantısına sahip yurtdışı lokasyonlu bir hostunuz olması gerekiyor, ben Dreamhost için anlatacağım. Kendi deneyimimde SOCKS5 yönteminin Tor’a göre genellikle daha hızlı, kolay ve sorunsuz olduğunu farkettim. Her iki yöntemde de hızınız bir miktar kayba uğrayacaktır, Tor bazen oldukça iyi performans gösterirken bazen de batırıyor, en garipsediğim durumsa seçtiği çıkış hostunun IPsi neyse YouTube’un ona göre bir dil seçmesi, haliyle bir giriyorsunuz Hollandaca, bir giriyorsunuz Rusça, Almanca oluyor.

FoxyProxy ve TorButton kurulumu

FoxyProxy hem Tor hem de SOCKS5 ile kullanılabiliyor ve şablon  sistemi başarılı, ayarlarımızı kolayca yapmamıza ve kullanmamıza yardımcı olacak bir Firefox eklentisi. https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/2464/ adresinden kurabilirsiniz. TorButton, Tor düşünülerek hazırlanmış bir eklenti, onun da SOCKS5 desteği var, ikisinin arasındaki fark FoxyProxy genel anlamda vekiller düşünülerek tasarlanmış bir eklentiyken, TorButton ise Tor düşünülerek tasarlanmış ve Tor onaylı bir eklenti. Onu da https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/2275 adresinden alabilirsiniz, ayarları yaptıktan sonra hangisiyle yola devam edeceğiniz ya da her ikisini de tutup tutmayacağınız size kalmış.

FoxyProxy’de isterseniz şablon sistemini kullanabilirsiniz. Bunun olayı şu; Vekil kullanmak istiyorsunuz ama her sitede olmasına gerek yok diyorsunuz, günlük girdiğiniz engellenmemiş sitelerde vekil kullanmak gereksiz yere hız kaybı olduğundan bu çok doğal, ama mesela iş YouTube’a girmek olduğunda da vekile geçmek istiyorsunuz. FoxyProxy üzerinden bunu bir filtre olarak atarsanız, http://www.youtube.com/* ‘a giden tüm istekler sizin istediğiniz bir şablondan geçilir, ancak diğer bağlantıları başka vekillerle/ya da vekilsiz olarak da kullanabilirsiniz, sürekli aç kapa yapmaya gerek kalmayacaktır. Filtrelere IP-tabanlı engellenen siteleri koyarak engellerin farkına bile varmadan gezinmeniz mümkün. Yine FoxyProxy’nin işinize yarayabilecek AutoAdd ve QuickAdd özelliklerini kullanmanız mümkün. QuickAdd ile, bir siteyi belirlediğiniz bir kısayolla filtreye ekleyebilirsiniz. Böylece her engelli sitede menüleri gezinmenize gerek kalmaz, AutoAdd ise belli bir içeriğe rastlandığında onu vekile eklemeye yarıyor. Mesela “Bu site mahkeme kararıyla engellenmiştir” kelimesini eklerseniz o sayfa her çıkacağı yerde sayfa yenilenir ve vekil devreye girer, ancak bunun performansa etkisi olabileceği söylendiğinden eğer sayfaların açılışında yavaşlık hissediyorsanız kapatmanız daha iyi.

TorButton’u kurduktan sonra kendinize göre ayarlamayı unutmamanız şart. Gerçi bu anlatımdaki yöntemde “Use the recommended proxy settings for my version of Firefox” ve “Use Polipo” işaretlemeniz yeterli olacaktır. Ancak “Security Settings” ayarlarını kendinize göre düzenlemezseniz TorButton ile video izleyemezsiniz, çünkü varsayılan olarak Flash gibi eklentiler Tor kullanılırken kapatılır. Bu ayarın yanındaki tiki kaldırmanız yeterli olacaktır.

Tor kullanımı

Tor’un en büyük avantajı herkesin kullanabilmesi. Eğer SSH bağlantısı yapabileceğiniz bir hostunuz yoksa SOCKS5 yöntemini kullanamayacaksınız. Tor kurulumuna başlayalım, bunun için X Terminal’de root haklarımızı kullanacağız:

sudo nano /etc/apt/sources.list

Açılan kısma en alta

http://deb.torproject.org/torproject.org karmic main

ekliyoruz. Eğer nano kullanamıyorsanız Kate, KWrite, GEdit ile /etc/apt/sources.list’i açıp benzer değişikliği yapmak mümkün.

Kaydedip kapattıktan sonra, X Terminal’de şu komutları veriyoruz:

gpg --keyserver keys.gnupg.net --recv 886DDD89
gpg --export A3C4F0F979CAA22CDBA8F512EE8CBC9E886DDD89 | sudo apt-key add -
sudo apt-get update
sudo apt-get install tor tor-geoipdb polipo
sudo nano /etc/polipo/config

Son komutu verdikten sonra metin düzenleyicimiz açılacak, Tor’un sitesindeki konfigürasyon dosyasının içeriğini bunun içeriğiyle değiştiriyoruz. Sonra şu komutları uyguluyoruz:

sudo killall polipo
/etc/init.d/polipo restart

Artık olmuş olmalı. TorButton ile Test yaptırarak deneyebiliriz. Eğer tor halen başlamamışsa konsoldan “tor” komutuyla başlatabiliriz. FoxyProxy üzerinden de Tor portunuzu ayarlayarak Tor kullanabilirsiniz. Tor’u sadece web tarayıcınızda kullanmak zorunda değilsiniz, kullandığınız herhangi bir yazılıma IP olarak 127.0.0.1′i ve portunuzu gösterirseniz Tor ile beraber çalışacaktır. Eğer önceden Privoxy’niz varsa onu kaldırmayı unutmayın, çakışmasın.

Dreamhost SOCKS5 kullanımı

Anlatacağım yöntem muhtemelen SSH tünelleme yapılabilen her hostta çalışacaktır, ancak ben yine de Dreamhost üzerinden gideceğim. Dreamhost ile görüştüm, ve kişisel amaçlar için SOCKS5 vekil kullanmanıza izin veriyor. Ancak sunucuya aşırı yük bindirdiğinize ya da herhangi bir şekilde zararlı olduğunuza karar verilirse durdurmanızı istiyorlar. Web vekiller kullanmaya (cgiproxy gibi) izin verilmiyor ancak Dreamhost eğer vekiliniz tamamen kişiselse ve yük bindirmiyorsa duruma göz yumabiliyor. Ben CgiProxy denemedim ve SOCKS5′in daha mantıklı olduğunu düşünüyorum. TOS kurallarına uymanın altın kuralı, vekilinizi başka kimseye kullandırmamak ve sunucuya yük bindirmemek.

Öncelikle hostumuza SSH izinli bir kullanıcı ekliyoruz. Bunu Dreamhost Panel’den yapabiliriz, böyle bir kullanıcı zaten varsa onu da kullanabiliriz. Sistemimizde PuTTY ve PLink kurulu olmalıdır. X Terminal’den şu komutu veriyoruz:

plink -N user@demo.dreamhost.com -pw password -D 127.0.0.1:1080

Burada user yerine kullanıcı adımız, demo.dreamhost.com yerine sunucu adresimiz, password yerine parolamız gelecek. Biz bu komutu verdikten sonra Using username “kullanıcıadı” gibi bir mesaj çıkmalı, bu çıktığında artık SOCKS5 bağlantımız tamam demektir. Şimdi FoxyProxy’den Vekiller’e, oradan “Yeni Vekil Ekle” ye giriyoruz, IP: 127.0.0.1, Port 1080 olarak girdikten sonra alttaki SOCKS Proxy? ‘e tik koyuyoruz ve SOCKS v5′i seçiyoruz. İsterseniz bu sırada en sağdaki tabı kullanarak URL Patterns’dan filtre ekleyebilirsiniz. Whitelist’e eklediğiniz sitelere girildiğinde vekil devreye girecek, Blacklist’e eklediklerinize girdiğinizde ise asla devreye girmeyecektir.

Her iki yöntemi de deneyip hangisinden memnun kaldıysanız onu tercih edebilirsiniz. Ya da unblockvpn.com gibi servislere yönelme şansınız da var. Ancak bilin ki bunlar bile sizi sonsuza kadar sansürden korumaya yetmeyecektir, o yüzden dışarı kaçış şansı bulduğunuza mutlu olmak yerine sansüre karşı olabildiğince tepki göstermeye çalışın. Paket-tabanlı engellemeler devreye girdiğinde ve kullanıcılara yaptırım (kota kısıtlaması, hız düşürtme, bağlantı kesme, hatta para/hapis cezası) uygulanmaya başlandığında bu sefer bunlar da sizi kurtarmaya yetmeyecektir. Ya da en temizi, kendinize yaşanır bir ülke bulun ve burada elinizde ne var ne yoksa oraya taşıyın ve arkanıza bakmayın.

İlgili Yazılar:

• 22 Ağustos Sansürünü Aşma Yolları
• YouTUBE’e web proxyler üzerinden bağlanmak
• Hosting Alanlar İçin: Dreamhost
• Stumbleupon, Musicovery ve Foxyproxy
• Taşındım (: